El dokuması Türk halı ve kilimlerindeki motiflerin anlamı.


Alıntıdır…

Binlerce yıldan günümüze kadar uzanan desen ve motiflerin özel anlamları…

Geleneksel dokuma ürünlerimizde kadınlarımız ve genç kızlarımızın dokuduğu Halı, Kilim , halı yastığı, çanta, önlük, çorap ve tuzluk gibi dokuma ürünlerinde çok sayıda gelenekselmotifleri ve desen bulunmaktadır. Bu desen motiflerin hepsinin ayrı ayrı adları bulunmaktadır. Binlerce yıldan günümüze kadar uzanan bu desen ve motiflerin özel anlamları ve ayrı yarı adları vardır. Bu desenler ve motifler dokuma türünü idokuyan kadın ve kızlarımızın içinde bulundukları durumu, duygularını toplumsal statülerini, istek arzu beklenti, evlilik, bekarlık, boşanma gi,bi medeni hallerini, göç , felaket, üzüntü, sevinç, tasa mutluluk, özlem ve beklentilerini aşk, ayrılık, dilek ve isteklerini ifade eden semboller şeklindedir.

20150301_161058

Geçmişten günümüze yer alan bu desen ve motiflerin dili ve anlamları üzerinde aslında çok da detaylı araştırmalar yapılmamış olsa da bazı desen ve motiflerin sembolize ettikleri anlamlar, inanç, itikat ve batıl inanışlarla alakadar olan manaları anlaşılmış bulunmaktadır. Dokunan halı ve kilimler bir anlamda dokuyan kadının mesajlarını ve içinde bulunduğu, ruh halini, özlemlerini, dileklerini ve içinde bulunduğu koşulları ifade eder.

Bu halı ve kilimlerin kullanım amaçlarının ötesinde içerdikleri bu mesajlarla önem kazanır. Bu halı, kilim, heybe, vb dokuma örnekleri dokuyanların beklentilerini, ruhsal durumlarını, özlemlerini, acılarını, inançlarını, anılarını kısacası bütün yaşamlarını yansıtan sembolik mesajlarla doludur.

Tüm bu desen ve motiflerin her birinin ayrı anlamları ve desen özelliklerinin kategorik olarak ele alınarak anlamalarının ortaya konulması için kapsamlı çalışmaların da yapılmasına ihtiyaç bulunmaktadır.

 

Halı ve kilimlerdeki dokunmuş küçük simge ve sembollere motif, bunların tamamına ise desen adı verilmektedir.

 

Anadolu’da yapılan dokumalar desen ve motif özelliklerine göre Türk , Yörük, Türkmen ,Afşar gibi isimlerle adlandırılır. Yalnız bu kilim ve diğer dokumalarda aynı motifin değişik adlarla ifade edildiğinin fark edildiği isimleri aynı olup da birbirine benzemeyen pek çok motiflere rastlanılmaktadır. Bu bakımdan kilim ve halı motiflerimizin tasnif edilerek farklı adlar taşımlarına rağmen aynı motifi ifade eden motifler ile adları aynı olmasına rağmen birbirinden farklı olan motifleri birbirinden ayıracak kapsamlı bir araştırmaya ihtiyaç bulunmaktadır.

Düz, el dokumaları dokundukları yere göre de isimlendirilirler. Bunun için şehir merkezinden başlanarak kasaba, köy göçebe halinde yaşayan aşiretler esas alınabilir.Gaziantep, Siirt, Kırşehir, Karaman, Sivas, Sivrihisar, Şarköy, Silifke, Emirdağ, Eşme dokumaları akla gelen birbirlerinden farklı özellikler gösteren dokumalarımızdandır.(1)

Motif: Halı ve kilim üzerinde görülen kompozisyon unsurlarından biridir. Bu, nokta halinde en küçük ve basit bir şekilden madalyon gibi en mükemmel bir şekle kadar değişir. Motifler bir araya gelerek desenleri oluştururlar. Desen ve motiflerde çeşitli şekillerde ortaya çıkarak gelenekselleşirler.

Motifler doğal çevreden: göl, akarsu bitkilerden; ağaç, yaprak, dal, çiçek, kozalak, çevrede görülen canlı varlıklardan; kuş türleri, yılan, kırkayak, akrep, kurbağa, kaplumbağa, koyun, köpek, inek vb den esinlenerek oluşturulabildiği gibi tarak, ibrik, kirkit, sandık, boncuk, ayna, gibi araç ve gereçleri dokuma üzerinde taklit ederek; ya da yaşadıkları çevreden; çadır, ev, direk, yol, insan vücudundan; el, baş gibi varlık ve nesneler dokuma tekniklerine uygulayıp motifler haline getirilir.

Türk dokumalarında en çok kullanılan motifleri şu şekilde kategorize etmek mümkündür.

1- Hayvansal motifler; en çok kullanılan kuş motifi olmak üzere ejder, akrep, yılan, kurt ağzı, kurt izi ve böcek motifleri de kullanılır.

2– Bitkisel motifler; Ağaç, yaprak, çiçek ve meyve motifleri kullanılır.

3- Geometrik motifler; Dokuma kolaylığından dolayı en çok tercih edilen, motif türüdür. En çok görülün şekilleri, üçgen, dörtgen, dikdörtgen ve eşkenar dörtgendir.

4- Karışık motifler; Madalyon, rozet, çengel, sütun yazı, harf, damga, im vs. kullanılır.

5- Sembolik motifler; Dokuyucunun duygu düşünceleri ile doğa güçlerini simgeleyen motiflerdir. Bu gruba kuş, hayat ağacı, el, tarak, ibrik, kandil vb. girmektedir.

 

Kaynakça : http://www.esquire.com.tr/ilginc/Faydali_Bilgiler/2014/02/18/turk-kilimlerinin-motifleri-desenleri-ve-anlamlari-442613889511

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s